| « Cam Irmağı Taş Gemi | Rahmetin heykeli'ni sele vermeyin.. » |
Vay Hemso !
14/01/07
Vay Hemso !
"Nerelisin" sorusuna cevap vererek ya da şive frekansından şifresiz sinyaller göndermek suretiyle, hayatımızı zorlaştırmak işten bile değil. Barış Manço'nun, uğruna "Dedim ya yahu bu dünya benim memleket" nakaratını söylediği hemşehricilik biraz yorucu yani... Çünkü,"ağzını yidiğim sen de mi Gayserilisin?" türü "yakınlaşmaları" tetikleyenler, her zaman beklentilerdir. Yoksa Van'dayken Vanlı, Kayseri'deyken Kayserili dolu ortalık ama memleketinizde yüzünüze bakmazlar. Gerçi, oralarda da "kimlerdensin" sorgusu aynı amaca hizmet eder.
Bahsettiğim "beklenti"lerden ilki, kişinin kendine saygı duyulmasını istemesidir. Saygı ve övgüye layık olunduğuna yapılan vurgu, ünlü bir şahsiyetle hemşehri olma esasına dayanır. Başbakan ya da Futbol Federasyonu Başkanı ile aynı ilde doğmuş olmaktan tutun da, medyatik mankenin sevgilisinin "toprağı" olmaya kadar geniş bir skaladan faydalanılır. Tabii, işi abartıp ?sucuk? ile hemşehri olmakla iftihar edenler bile bulunur. Bu tür hemşehricilik en zararsız olanıdır. İsteyenler geyiğe sardırıp güzel vakit bile geçirebilirler.
Beklentilerden ikincisi, kişisel anıları canlı tutmaya ve memleket özlemini dindirmeye yöneliktir. Karşı tarafın yalnızca vaktine taliptir. Hemşehrileriyle sohbet kovalamada profesyonelleşenler -ki ben onlara "hemşehri avcıları" derim-, birkaç soruda kurbanlarının vaktinin ve psikolojik durumunun böyle bir yükü ne kadar kaldırabileceğini hemen çözerler. Yük dedim zira, hemşehri avcıları da bu diyalogların yük olduklarının farkındadırlar. Ne var ki, hemşehriliğin bu yükü oluşturma hakkını kendilerine doğal olarak verdiğinden emindirler. Öyle olmasa, "yahu hemşehrim kusura bakma kafanı şişirdim" diye bir kalıp olmazdı değil mi? Böyle bir yükü taşıyabilme kapasiteniz, ne ölçüde saygı duyulur olduğunuzun yegane kriteridir. Bu işe bulaşmak istemeyen bir kişi, "İstanbul'un bozduğu" bir züppedir.
Üçüncü ve son tip hemşehricilik ise, somut menfaat sağlayabilme derdindedir. Eve tamire gelen muslukçuyla hemşehri çıkma gayretinden, hemşehri olduğu bir başkasından öğrenilmiş bankacıdan kredi istemeye kadar birçok biçimde olabilir. Hemşehriciliğin, belki de hiçbir şartta işe yaramayacağı en açık seçik olan biçimidir. Ne var ki mutlaka "bir denenir." Biz de hiç yapmadık değil, maruz kalanı delirtmekten başka bir işe yaradığını pek söyleyemem.
Kendimden biliyorum, İstanbul'daki Kayserililerin tamamı bir şekilde öğrenmiştir ki, elektronik eşya satan Tahtakale esnafının yüzde doksanı Kayserili . Haliyle Tahtakale'de bu işi yapan bizim hemşolar da (ne yapayım elektronik piyasası bizim elimizde!) bunun bilindiğini bilirler. Hemşehriciliğin para etmeyeceğini de daha 19-20 yaşlarımda (henüz hemşehrilerim beni değil, ben hemşehrilerimi arıyordum) bu mümtaz esnaftan öğrendim zaten. Sağolsunlar indirim bekleyerek yaptığım hemşehrilik yoklamalarımı, "İstambulluyuk" veya "sanga ne" tonunda cevapladılar. Biri hariç. Onun da aslında hemşehrim olmadığını, bozuk müzik setini ?dün aldın dün getirseydin hemşo? diyerek iade almayı reddetmesi üzerine polisle geri döndüğümde anladım! Uzun lafın kısası, hemşehriyi çok arayan belayı çabuk bulur...
Mehmet Emin Celik
6 yorum
Cevabim soyle olur: Ben, her insanin dogdugu, buyudugu, suyunu icip ekmegini yedigi sehre bir katkisi olmasi gerektigine inanirim.
Bunun yapmak icin de sehrine cok degisik yonlerden katki saglayabilir.
Ornegin is adami ise sehrinde bir isyeri acar boylece istihdam saglar, ya da memleketinin urunlerini yurt ici ve yurt disina pazarlar. Ya da iyi bir egitim sureci gecirir. Iyi bir doktor, ogretmen, muhendis, sanatkar, yonetici olur. Sehri icin kendi alaninda birseyler yapmaya calisir. Ya da gittigi yerlerde memleketinin turistik yerlerini anlatir. Sehrine turizm yonunde katki saglar. Sonuc olarak herkes kendi memleketine katki saglar ise toplamda ulke kazancli cikmis olur.
Ayrica hemsehrilik, futbol takimi tutma; farkli gorusleri dikey olarak kesen ve karsilikli iyi iliskiler kurmayi saglayan konulardir.
Ama burada sunun yapilmasina da kesinlikle karsiyim. Sadece benim memleketim guzel demek memleketcilik degildir."Memleketim cok guzel" derim ama hicbir zaman diger sehirler kotudur demem. Sanirim cogu kisi sehri bir ulke gibi sevilmesinden dolayi memleketciligi kotu gormekte. Buna ben de katiliyorum.
Uzun lafin kisasi, hemsehrilik baska sehirleri kucuk gorme degil de kendi sehrini iyiye goturme yonunde anlasildigi zaman gayet guzel birseydir...
Sanki son paragrafta basina gelen olaya kadar hemsehriligi iyi biliyordu. Sonra anlattigina gore hemsehriligi kullanip maddi yonden bir kazanc getirmedigini gorunce basladi "Vay Hemso" yu yazmaya:)
Sonuc olarak da genellemelerle dolu, bos insanlarin sadece zaman oldurmek veya maddi kazanc saglamak icin kullandiklari "hemso" tanimlarini yapti... Pek de iyi yapmadi...
Hele bir de "Uzun lafın kısası, hemşehriyi çok arayan belayı çabuk bulur." Diye bir genelleme yapmis ki evlere senlik :)
Sonuc olarak hemsehriligime laf atmis bir yazi olarak degil de yazarin hemsehrilikten ne anladigini ogrenmis oldugum bir deneme okumus oldum:)
Bu sözün yorumlarını takip et
